Poręczenie jako osobiste zabezpieczenie wierzytelności

I. Poręczenie jako umowa.

Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie- na wypadek, gdyby dłużnik główny zobowiązania nie wykonał.

Poręczenie stanowi zatem dla wierzyciela dodatkowe zabezpieczenie spełnienia świadczenia.

Niezwykle istotne jest by wiedzieć, że – pod rygorem nieważności– oświadczenie poręczyciela musi być złożone na piśmie.

Po stronie wierzyciela, jak i poręczyciela może oczywiście występować kilka osób.

II. Odpowiedzialność poręczyciela.

Należy podkreślić, iż poręczenie stanowi osobiste zabezpieczenie wierzytelności.

Niewiele osób, udzielając poręczenia, jest w pełni świadomych tego, że poręczenie oznacza także powstanie długu po ich stronie, przy czym poręczyciel zasadniczo odpowiada równorzędnie z dłużnikiem głównym. Zgodnie bowiem z Kodeksem Cywilnym: „W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny”.

Można zasadę tę zmienić, ustanawiając na przykład odpowiedzialność subsydiarną (pomocniczą, posiłkową).

III. Skutki opóźniania się dłużnika głównego ze spełnieniem świadczenia.

Jeżeli strony umowy poręczenia inaczej nie postanowią, wówczas dług poręczyciela staje się wymagalny z chwilą, gdy dłużnik główny będzie pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem swego świadczenia. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym poręczyciela.

IV. Poręczyciel odpowiada nie tylko za dług pierwotny.

O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika. Oznacza to, że poręczyciel będzie odpowiadał także na przykład za skutki niewykonania przez dłużnika głównego umowy w terminie, czyli za odsetki lub za kary umowne.

Przepisem chroniącym poręczyciela przed nadmierną odpowiedzialnością jest to, że czynność prawna (np. umowa) dokonana między dłużnikiem a wierzycielem już po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela.

V. Poręczenie za przyszły dług.

Zgodnie z Kodeksem Cywilnym możliwe jest udzielenie poręczenia za dług przyszły- jednakże tylko do wysokości z góry oznaczonej.

Jeżeli poręczenie za dług przyszły jest bezterminowe, wówczas może być przed powstaniem długu odwołane w każdym czasie.

VI. Skutki zaspokojenia wierzyciela przez poręczyciela.

Gdy poręczyciel zapłaci zobowiązanie dłużnika głównego, wówczas wstępuje – zamiast niego- w prawa zaspokojonego wierzyciela do wysokości świadczenia spełnionego.

Może zatem żądać od dłużnika głównego zwrotu tego wszystkiego, co sam świadczył wierzycielowi w związku z poręczeniem.

Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który poręczył.

VII. Podsumowanie.

Niniejszy artykuł prezentuje podstawowe zasady, które obowiązują w relacji: wierzyciel- dłużnik (główny)- poręczyciel.

Decydując się na bycie poręczycielem należy przede wszystkim zadbać o ustalenie w umowie z wierzycielem zasad swojej odpowiedzialności, tak, aby mieć pełne rozeznanie co do konsekwencji, które się wiążą z tą rolą.

Stan prawny na dzień: 01.03.2026 r. 

Adwokat Agnieszka Kapała-Sokalska

Przewijanie do góry