Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci

Warto wiedzieć, że przepisy prawa przewidują, że możemy częścią zgromadzonego przez nas majątku zadysponować, na wypadek śmierci, w inny sposób aniżeli poprzez testament.

Przykładem takiej regulacji jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, a zasady korzystania z tej instytucji znajdziemy przede wszystkim w ustawie Prawo bankowe.

W związku z wydaniem takiej dyspozycji część środków pieniężnych zgromadzonych w banku nie wejdzie do spadku po nas, co oznacza, że nie będzie dziedziczona zgodnie z zasadami prawa spadkowego, ale przypadnie konkretnym osobom- zgodnie z regulacjami Prawa bankowego.

I. Kto może wydać dyspozycję wkładem na wypadek śmierci?

Posiadacz któregokolwiek ze wskazanych ustawą rodzajów rachunków może polecić bankowi, aby ten – po śmierci posiadacza rachunku – dokonał wypłaty wskazanym osobom. Te rachunki to: rachunek oszczędnościowy, rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, a także rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej.

Trzeba jednak wiedzieć, że dyspozycji wkładem na wypadek śmierci nie można dokonać w sytuacji, gdy rachunek jest tzw. rachunkiem wspólnym, czyli prowadzonym dla kilku osób.

II. Na czyją rzecz dyspozycja może zostać wydana?

Co istotne- krąg osób, na rzecz których taka wypłata może nastąpić, jest także określony ustawą. Wśród tych osób znajdują się: małżonek posiadacza rachunku, wstępni posiadacza rachunku (tj. rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), zstępni posiadacza rachunku (tj. dzieci, wnuki, prawnuki), rodzeństwo posiadacza rachunku.

III. Jaka jest maksymalna kwota objęta dyspozycją?

Kwota wypłaty- bez względu na liczbę wydanych dyspozycji- nie może być wyższa niż dwudziestokrotne przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszane przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Brzmi to trochę zawile, ale w rzeczywistości ogłoszenia Prezesa GUS-u zawierające rzeczone kwoty można bez problemy znaleźć na stronie Głównego Urzędu Statystycznego.

IV. Przykład.

Przykładowo- jeżeli posiadacz danego rachunku zmarł w lutym 2026 roku, to patrzymy na styczeń 2026 roku, jako na ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Wówczas- zgodnie Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2026 roku- przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku wyniosło 9002,27 zł. Żeby więc wyliczyć maksymalną kwotę wypłaty z tytułu dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, należy pomnożyć powyższą kwotę razy dwadzieścia. Wynik to 180 045,40 zł.

V. Inne warunki wydania skutecznej dyspozycji wkładem na wypadek śmierci.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci powinna zostać dokonana na piśmie. Może ona zostać w każdym czasie przez posiadacza rachunku zmieniona lub odwołana, co również powinno nastąpić w formie pisemnej.

Warto też wiedzieć, że jeżeli posiadacz rachunku wydałby więcej niż jedną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, a łączna suma dyspozycji przekracza limit, o którym pisałam wyżej, to wtedy dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej.

Tak jak wyżej nadmieniłam, kwota wypłacona zgodnie z przepisami dotyczącymi dyspozycji na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku. Oznacza to, że beneficjent, po śmierci posiadacza, może otrzymać z banku daną kwotę bez potrzeby oczekiwania na zakończenie procedur spadkowych (czyli postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku lub uzyskania u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia).

Jest to oczywiście bardzo korzystne.

VI. Obowiązki banku.

Podsumowując, w mojej ocenie warto rozważyć, czy chcemy skorzystać z możliwości, jaką daje Prawo bankowe. W razie takiej potrzeby, należy udać się do naszego banku, żeby dopełnić formalności.

Zaznaczę, że w Prawie bankowym przewidziano też inne okoliczności, poza dyspozycją wkładem na wypadek śmierci, które obligują bank do dokonania wypłat określonym osobom z pominięciem prawa spadkowego. Ale to już jest temat na osoby tekst.

Stan prawny na dzień: 01.03.2026 r. 

Adwokat Agnieszka Kapała-Sokalska

Przewijanie do góry